Odszkodowanie za wypadek przy pracy: co przysługuje z ZUS i od pracodawcy

Wypadek przy pracy to zdarzenie, które pociąga za sobą szereg konsekwencji prawnych i finansowych. Dla poszkodowanego pracownika kluczowe jest zrozumienie, że polski system prawny oferuje dwie niezależne ścieżki dochodzenia roszczeń. Jedna ścieżka dotyczy dochodzenia roszczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS)a druga bezpośrednio od pracodawcy(droga cywilna). Podkreślenia wymaga, że zgodnie z przepisami Kodeksu pracy to na pracodawcy spoczywa odpowiedzialność za stworzenie i utrzymanie bezpiecznych oraz higienicznych warunków pracy. W sytuacji, gdy w szczególności wypadek nastąpił na skutek naruszenia zasad BHP, braku odpowiedniego przeszkolenia pracownika lub eksploatacji wadliwego sprzętu, odpowiedzialność za takie zdarzenie ponosi pracodawca. W konsekwencji poszkodowany nie jest ograniczony wyłącznie do świadczeń wypłacanych przez ZUS. Ma również prawo dochodzić dalszych roszczeń finansowych od pracodawcy, w tym żądać naprawienia szkody w ramach ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, którym objęty jest pracodawca.
Spis treści
- Definicja wypadku przy pracy i podstawowe prawa pracownika
- Czym jest uszczerbek na zdrowiu?
- Praca zdalna a wypadek przy pracy
- Wypadek przy pracy a umowa o dzieło
- Wypadek przy pracy z winy pracownika
- Procedura postępowania krok po kroku
- Świadczenia z ZUS – fundusz wypadkowy
- Roszczenia uzupełniające od pracodawcy (droga cywilna)
- Rodzaje roszczeń cywilnych wobec pracodawcy
- Niezbędna dokumentacja
- Podsumowanie/rekomendacje
- Najczęściej zadawane pytania – FAQ
Definicja wypadku przy pracy i podstawowe prawa pracownika
Zgodnie z art. 3 ust. 1 Ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Ustawa wypadkowa), za wypadek przy pracy uważa się zdarzenie, które spełnia łącznie cztery przesłanki:
- nagłość – pojęcia nagłości nie należy utożsamiać wyłącznie ze zdarzeniem natychmiastowym i jednorazowym, ponieważ działanie będące jego źródłem może mieć charakter powtarzalny albo rozciągnięty w czasie,
- przyczyna zewnętrzna – oznacza w szczególności czynnik spoza organizmu pracownika, który obiektywnie może prowadzić do powstania negatywnych następstw (np. śliska powierzchnia, działania osób trzecich, nagły stres, niefortunny ruch). Przyczyna ta musi wykraczać poza normalne uwarunkowania zdrowotne pracownika.
- związek z pracą – oznacza w szczególności, że do zdarzenia doszło podczas lub w związku z wykonywaniem zwykłych czynności, poleceń przełożonych, zadań na rzecz pracodawcy (nawet bez polecenia) lub w czasie pozostawania w dyspozycji pracodawcy,
- uraz lub śmierć: uraz stanowi naruszenie integralności tkanek lub organów ludzkiego ciała, powstałe w wyniku oddziaływania czynnika zewnętrznego. Natomiast za śmiertelny wypadek przy pracy uważa się wypadek, w wyniku którego nastąpiła śmierć w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia wypadku.
Warto wiedzieć, że ochrona ubezpieczeniowa obejmuje nie tylko czynności wykonywane bezpośrednio na stanowisku pracy. Na równi z wypadkiem przy pracy traktuje się zdarzenie, któremu pracownik uległ:
- w czasie drogi do pracy lub z pracy – w czasie drogi do pracy lub z pracy ochrona ubezpieczeniowa przysługuje pod warunkiem, że przemieszczanie się miało charakter bezpośredni lub komunikacyjnie uzasadniony. Co do zasady chodzi o drogę najkrótszą, jednak ochrona obejmuje również sytuacje, gdy pracownik korzystał z drogi najdogodniejszej ze względów komunikacyjnych. Przerwanie drogi nie wyłącza ochrony, jeżeli było życiowo uzasadnione (np. odebranie dziecka z przedszkola, zakup podstawowych produktów spożywczych), a czas przerwy nie przekraczał granic uzasadnionej potrzeby,
- podczas wykonywania poleceń przełożonych – także wtedy, gdy dane czynności nie mieszczą się w standardowym zakresie obowiązków wynikających z umowy o pracę, lecz są realizowane na wyraźne polecenie przełożonego,
- w trakcie delegacji (podróży służbowej) – ochrona trwa przez cały czas trwania delegacji, chyba że wypadek został spowodowany postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań,
- w drodze między siedzibą a miejscem wykonywania obowiązku – Dotyczy to przemieszczania się między biurem a np. miejscem spotkania z klientem lub innym oddziałem firmy, jeżeli odbywa się on w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych.
Czym jest uszczerbek na zdrowiu?
Wypadek przy pracy często wiąże się z trwałym uszczerbkiem na zdrowiu, od którego stopień wpływa na wysokość przysługujących świadczeń.
Stopień uszczerbku na zdrowiu ma kluczowe znaczenie dla wysokości odszkodowania zarówno tego przyznawanego przez ZUS, jak i dochodzonego od pracodawcy przed sądem. Ustawa wyróżnia dwa rodzaje uszczerbku:
- stały uszczerbek na zdrowiu – naruszenie sprawności organizmu, które powoduje trwałe upośledzenie jego czynności i nie rokuje poprawy, na przykład utratę kończyny lub trwałe uszkodzenie wzroku,
- długotrwały uszczerbek na zdrowiu: naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie czynności organizmu na okres przekraczający 6 miesięcy, mogące jednak ulec poprawie.
Praca zdalna a wypadek przy pracy
W dobie elastycznych form zatrudnienia, wypadki mogą zdarzać się również poza siedzibą firmy. Zgodnie z art. 67¹⁸ Kodeksu pracy, praca zdalna polega na wykonywaniu pracy całkowicie lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą, w tym pod adresem zamieszkania pracownika, w szczególności z wykorzystaniem środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. Wypadek, do którego dochodzi podczas pracy zdalnej, jest traktowany na równi z wypadkiem mającym miejsce w siedzibie pracodawcy, o ile pozostaje w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych. Zerwanie tego związku wyklucza możliwość uznania zdarzenia za wypadek przy pracy, gdyż nie następuje ono w ramach świadczenia pracy na rzecz pracodawcy. Samo polecenie wykonywania pracy zdalnej nie powoduje natomiast zmiany sytuacji prawnej pracownika
Wypadek przy pracy a umowa zlecenie – kluczowe różnice
Wielu osób błędnie sądzi, że wykonując pracę na podstawie umowy zlecenia nie mają ochrony powypadkowej. Tymczasem taka ochrona im przysługuje chociaż procedura i niektóre uprawnienia różnią się w od pracowników etatowych:
- obowiązek ubezpieczenia
- pracownicy etatowi zawsze podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu wypadkowemu.
- zleceniobiorcy również podlegają ubezpieczeniu, z wyjątkiem niektórych uczniów i studentów do 26. roku życia, którzy nie spełniają warunków obowiązkowego ubezpieczenia. W przypadku wypadku osoby te nie otrzymują świadczeń z ZUS.
- dokumentacja powypadkowa
- dla pracowników etatowych sporządza się protokół powypadkowy.
- dla zleceniobiorców tworzy się kartę wypadku.
- ochrona przed rozwiązaniem umowy
- pracownik etatowy nie może otrzymać wypowiedzenia w trakcie niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem (art. 41 Kodeksu pracy),
- zleceniobiorca nie ma takiej ochrony – zleceniodawca może rozwiązać umowę w każdym czasie, zgodnie z postanowieniami zawartymi w umowie.
Wypadek przy pracy a umowa o dzieło
Sytuacja osób wykonujących pracę na podstawie umowy o dzieło jest – z punktu widzenia zabezpieczenia społecznego – szczególnie niekorzystna, ponieważ sama umowa o dzieło nie stanowi tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, w tym ubezpieczenia wypadkowego:
- brak obowiązkowego ubezpieczenia wypadkowego
- wykonawca dzieła nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu wypadkowemu w ZUS. Dotyczy to zarówno pracy wykonywanej w domu, jak i w siedzibie zamawiającego, o ile nie jest jednocześnie zatrudniony na etat.
- brak świadczeń z ZUS
- w razie wypadku wykonawca dzieła nie otrzymuje zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego ani jednorazowego odszkodowania z ZUS.
- droga cywilna
- poszkodowany może dochodzić roszczeń wyłącznie na podstawie Kodeksu cywilnego, np. odszkodowania, zadośćuczynienia lub renty.
- aby uzyskać takie świadczenia, wykonawca dzieła musi udowodnić winę zamawiającego – np. niezapewnienie bezpiecznych warunków pracy, dostarczenie wadliwych materiałów lub inne zaniedbania, które spowodowały wypadek.
- wyjątek – własny pracodawca
- jeśli umowa o dzieło jest zawarta z własnym pracodawcą, u którego wykonawca ma już etat, wówczas obejmuje go pełne ubezpieczenie wypadkowe, tak jak w przypadku pracownika etatowego, o ile dzieło jest wykonywane w ramach obowiązków służbowych.
Wypadek przy pracy z winy pracownika
Wina pracownika może mieć kluczowe znaczenie dla tego, czy otrzyma on świadczenia z ZUS w razie wypadku przy pracy. Polskie przepisy rozróżniają trzy główne sytuacje:
- zwykłe niedbalstwo lub nieuwaga
- jeśli wypadek nastąpił na skutek zwykłego błędu lub nieuwagi pracownika, a nie doszło do umyślnego naruszenia przepisów BHP, świadczenia z ZUS zostają zachowane,
- rażące niedbalstwo lub umyślne naruszenie przepisów BHP
- jeśli przyczyną wypadku było wyłącznie udowodnione rażące niedbalstwo lub celowe naruszenie przepisów BHP przez pracownika (np. zdjęcie osłony z pracującej maszyny mimo wcześniejszego szkolenia), ZUS może odmówić wypłaty świadczeń, w tym jednorazowego odszkodowania,
- jeśli natomiast do powstania wypadku przyczyniły się również inne czynniki, np. niewłaściwe zabezpieczenie stanowiska przez pracodawcę, prawo do świadczeń może zostać częściowo zachowane,
- stan po użyciu alkoholu lub środków odurzających
- jeżeli pracownik był nietrzeźwy lub pod wpływem środków odurzających i stan ten przyczynił się do wypadku, ZUS nie wypłaci świadczeń,
- wyjątkiem jest sytuacja, gdy członkowie rodziny starają się o rentę rodzinną po zmarłym pracowniku — w tym przypadku stan nietrzeźwości zmarłego nie blokuje prawa do świadczeń dla uprawnionych członków rodziny.
Procedura postępowania krok po kroku
W przypadku wystąpienia wypadku przy pracy kluczowe jest zachowanie odpowiedniej kolejności działań, aby zapewnić bezpieczeństwo i umożliwić prawidłowe dochodzenie roszczeń:
- udzielenie pierwszej pomocy
Każda osoba, która zauważy wypadek, ma obowiązek niezwłocznie udzielić poszkodowanemu pierwszej pomocy i, jeśli to konieczne, wezwać służby ratunkowe.
- zabezpieczenie miejsca zdarzenia
Pracodawca powinien natychmiast wyeliminować zagrożenie (np. wyłączyć maszynę) i odizolować miejsce wypadku, aby uniemożliwić dostęp osobom niepowołanym
- zawiadomienie pracodawcy
Pracownik, który uległ wypadkowi (jeśli jego stan zdrowia na to pozwala) lub świadek zdarzenia, ma obowiązek niezwłocznie zgłosić wypadek przełożonemu.
- powołanie zespołu powypadkowego
W zakładach pracy powyżej 20 osób pracodawca powołuje zespół powypadkowy, który zbada przyczyny zdarzenia i sporządzi dokumentację
- Sporządzenie dokumentacji i kwalifikacja zdarzenia
Zespół powypadkowy sporządza protokół powypadkowy i odpowiednio kwalifikuje zdarzenie. Lekarz uczestniczący w badaniu poszkodowanego nie decyduje o kwalifikacji zdarzenia, lecz stwierdza uraz i wydaje odpowiednie zaświadczenie lekarskie, które dokumentuje obrażenia.

Świadczenia z ZUS – fundusz wypadkowy
Świadczenia z ZUS mają charakter publicznoprawny. Jednorazowe odszkodowanie ma charakter zryczałtowany, natomiast renta z tytułu niezdolności do pracy zależy od wysokości składek i wynagrodzenia. Ich celem jest zapewnienie pracownikowi podstawowego bezpieczeństwa finansowego po wypadku przy pracy. Wysokość świadczeń z funduszu wypadkowego ZUS zależy od stopnia uszczerbku na zdrowiu, ustalanego przez lekarza orzecznika oraz od rodzaju świadczenia. Do świadczeń z ZUS zaliczamy:
- zasiłek chorobowy
Prawo do zasiłku przysługuje od pierwszego dnia niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem, w pełnej wysokości (100% podstawy wymiaru wynagrodzenia). Zasiłek 100% przysługuje zarówno pracownikom etatowym, jak
i zleceniobiorcom objętym ubezpieczeniem wypadkowym.
- świadczenie rehabilitacyjne
Przyznawane po wyczerpaniu okresu zasiłkowego (zwykle 182 dni), jeśli dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy. Wynosi 100% wynagrodzenia lub podstawy wymiaru z ZUS.
- jednorazowe odszkodowanie
Przysługuje pracownikowi, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Ocena stopnia uszczerbku dokonywana jest przez lekarza orzecznika ZUS po zakończeniu leczenia i rehabilitacji. Wysokość jednorazowego odszkodowania z ZUS ustala się jako iloczyn stopnia trwałego uszczerbku na zdrowiu (w procentach), ustalonego przez lekarza orzecznika, oraz stawki za 1% uszczerbku, ogłaszanej corocznie w Monitorze Polskim.
- renta z tytułu niezdolności do pracy
Przysługuje pracownikowi, który w wyniku wypadku przy pracy stał się całkowicie lub częściowo niezdolny do pracy zarobkowej. Jej wysokość zależy przede wszystkim od stopnia niezdolności do pracy i podstawy wymiaru składek. Niezdolność do pracy ustalana jest w drodze orzeczenia lekarza orzecznika ZUS..
Roszczenia uzupełniające od pracodawcy (droga cywilna)
Na drodze cywilnej stopień uszczerbku na zdrowiu jest jednym z głównych dowodów pozwalających ocenić rozmiar krzywdy, uwzględnianej przy odszkodowaniu i zadośćuczynieniu. Jeżeli świadczenia z ZUS nie pokrywają w pełni szkody, poszkodowany pracownik może dochodzić roszczeń na drodze cywilnej wobec pracodawcy. Warto zaznaczyć, że odpowiedzialność pracodawcy nie zawsze opiera się na jego winie. Wyróżnia się dwie główne zasady odpowiedzialności: odpowiedzialność opartą na winie oraz odpowiedzialność obiektywną (na zasadzie ryzyka):
- zasada winy (art. 415 Kodeksu cywilnego)
Jest to odpowiedzialność deliktowa – najczęściej stosowana wobec pracodawców w przypadku wypadków w standardowych zakładach pracy. Poszkodowany musi wykazać, że pracodawca zaniedbał swoje obowiązki np.:
- nie zapewnił sprawnego sprzętu lub maszyn,
- nie przeszkolił pracownika w zakresie BHP,
- nie dostarczył wymaganych środków ochrony indywidualnej.
W praktyce oznacza to, że pracodawca odpowiada za szkody wynikające z jego winy, a brak winy uniemożliwia dochodzenie roszczeń na tej podstawie.
- zasada ryzyka (art. 435 Kodeksu cywilnego)
Zasada ta dotyczy przedsiębiorców prowadzących działalność stwarzającą szczególne niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia, np. kopalnie, elektrownie, zakłady przemysłowe, transport kolejowy. Odpowiedzialność ma charakter obiektywny i wynika z samego faktu prowadzenia działalności niebezpiecznej. Aby zwolnić się z odpowiedzialności, pracodawca musi wykazać, że szkoda powstała wyłącznie z winy poszkodowanego, osoby trzeciej lub wskutek siły wyższej.
Rodzaje roszczeń cywilnych wobec pracodawcy
- zadośćuczynienie – art. 445 KC
Zadośćuczynienie ma na celu rekompensatę krzywdy niemajątkowej, czyli cierpienia fizycznego i psychicznego oraz ograniczeń w codziennym życiu, jakie powstały w wyniku wypadku przy pracy. Przykładem takiej krzywdy może być ból, stres, depresja czy utrata radości życia. Świadczenie zadośćuczynienia ma charakter jednorazowy i pieniężny. W przeciwieństwie do odszkodowania, zadośćuczynienie nie obejmuje kosztów leczenia, rehabilitacji ani utraconych zarobków, które stanowią osobny element roszczeń cywilnych i są rekompensowane w ramach odszkodowania majątkowego.
- odszkodowanie – art. 444 § 1 KC
Odszkodowanie, o którym mowa w art. 444 §1 Kodeksu cywilnego, ma na celu pokrycie strat majątkowych wynikających z wypadku przy pracy. Obejmuje ono między innymi koszty prywatnych zabiegów i operacji, leków, rehabilitacji oraz dojazdów do placówek medycznych, a także wydatki związane z opieką osób trzecich. W zakres odszkodowania wchodzą także utracone zarobki lub różnica dochodów niezaspokojonych przez świadczenia z ZUS, a w niektórych przypadkach – koszty adaptacji mieszkania lub miejsca pracy, jeżeli są one konieczne w wyniku wypadku. Odszkodowanie może mieć charakter jednorazowy lub wielorazowy, w zależności od rodzaju i udokumentowania poniesionych wydatków.
- renta wyrównawcza – art. 444 § 2 KC
Renta wyrównawcza, przewidziana w art. 444 §2 Kodeksu cywilnego, ma na celu wyrównanie różnicy między zarobkami, które poszkodowany osiągał przed wypadkiem, a jego aktualnymi możliwościami zarobkowymi. Przysługuje wówczas, gdy w wyniku wypadku pracownik utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej lub znacznie zwiększyły się jego potrzeby życiowe. Renta ma charakter bieżący i jest wypłacana okresowo, zwykle w formie miesięcznych świadczeń. W praktyce jej wysokość jest pomniejszana o świadczenia z ZUS, aby uniknąć podwójnego odszkodowania.
Tabela porównawcza – ZUS/odpowiedzialność pracodawcy
| Kryterium | ZUS | Pracodawca – odpowiedzialność cywilna |
| Podstawa prawna | Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych | Kodeks cywilny |
| Charakter odpowiedzialności | Publicznoprawna, ubezpieczeniowa | Cywilnoprawna, odszkodowawcza |
| Wymóg winy | Nie – wystarczy, że zdarzenie zostanie uznane za wypadek przy pracy | Tak (art. 415 KC) lub odpowiedzialność na zasadzie ryzyka (art. 435 KC) |
| Tryb dochodzenia | Postępowanie administracyjne przed ZUS (wniosek, decyzja, odwołanie) | Postępowanie cywilne (wezwanie do zapłaty, pozew, proces sądowy) |
| Zakres świadczeń | Zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, renta, jednorazowe odszkodowanie | Zadośćuczynienie, odszkodowanie i renta wyrównawcza |
| Limity kwotowe | Tak – świadczenia zryczałtowane (np. kwota za 1% uszczerbku) | Nie – obowiązuje zasada pełnej kompensaty szkody |
| Cel świadczeń | Socjalne wsparcie poszkodowanego | Pełna kompensacja szkody poniesionej przez poszkodowanego |
Niezbędna dokumentacja
Skuteczne dochodzenie roszczeń wymaga zgromadzenia solidnego materiału dowodowego. W szczególności należy przygotować:
- protokół powypadkowy – podstawowy dokument BHP, sporządzany przez zespół powypadkowy powołany przez pracodawcę w terminie 14 dni od dnia uzyskania informacji o wypadku. Powinien zawierać opis zdarzenia oraz kwalifikację wypadku jako wypadku przy pracy. W razie nieprawidłowości poszkodowany ma prawo zgłosić do niego zastrzeżenia. Protokół posiada istotną wartość dowodową.
- dokumentację medyczną – w szczególności historię choroby, karty pacjenta SOR i szpitalne, wyniki badań, skierowania oraz dokumenty potwierdzające przebieg i zakres rehabilitacji, zwolnienia lekarskie, a także opinię lekarza orzecznika ZUS (jeżeli została wydana).
- dowody finansowe – faktury i rachunki (preferowane imienne) potwierdzające koszty leczenia, rehabilitacji, leków, sprzętu ortopedycznego oraz dojazdów na leczenie. Paragony mogą stanowić dowód jedynie pomocniczy.
- zeznania świadków – dane osób, które widziały wypadek lub mogą potwierdzić naruszenia przepisów BHP, a także inne dowody, takie jak zdjęcia lub szkice miejsca zdarzenia.
- dokumentację płacową – umowę o pracę, paski wynagrodzeń, zaświadczenia o zarobkach oraz dokumenty podatkowe, niezbędne do wyliczenia utraconych dochodów i renty wyrównawczej.
Potrzebujesz wsparcia w odszkodowniach? – umów spotkanie
Podsumowanie/rekomendacje
Każdy wypadek przy pracy powinien być analizowany indywidualnie, z uwzględnieniem okoliczności faktycznych oraz aktualnego orzecznictwa, ponieważ nawet pozornie drobne różnice mogą wpływać na ocenę prawną zdarzenia.
Po wypadku pracownik ma do dyspozycji dwie niezależne drogi dochodzenia roszczeń: administracyjną – przed ZUS oraz cywilną – wobec pracodawcy lub jego ubezpieczyciela. Uzyskanie świadczeń z ZUS nie wyklucza dochodzenia roszczeń cywilnych, a oba postępowania mogą toczyć się równolegle.
Kluczowe znaczenie dla skutecznego dochodzenia roszczeń ma kompletna i rzetelnie zgromadzona dokumentacja, w szczególności protokół powypadkowy, dokumentacja medyczna, dowody poniesionych kosztów leczenia i rehabilitacji oraz zeznania świadków. Materiał dowodowy powinien być zbierany od momentu wypadku i systematycznie uzupełniany na kolejnych etapach sprawy.
W przypadku sporu z pracodawcą co do kwalifikacji zdarzenia jako wypadku przy pracy, zakresu odpowiedzialności lub wysokości należnych świadczeń, zasadne jest skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Wczesna konsultacja prawnika pozwala prawidłowo ocenić sytuację prawną poszkodowanego, zabezpieczyć dowody i dobrać właściwą strategię dochodzenia roszczeń, w tym przygotować pozew i wnioski dowodowe.
ZUS ustala prawo do świadczeń według ustawowych procedur i tabel, w szczególności na podstawie procentowego uszczerbku na zdrowiu, co wpływa na wysokość jednorazowego odszkodowania. Wysokość zadośćuczynienia oraz pełnego odszkodowania cywilnego ustalana jest natomiast indywidualnie przez sąd powszechny.
Najczęściej zadawane pytania – FAQ
- Kiedy zdarzenie jest „wypadkiem przy pracy” w rozumieniu przepisów?
Za wypadek przy pracy uznaje się zdarzenie, które łącznie spełnia cztery warunki: jest nagłe, ma przyczynę zewnętrzną, pozostaje w związku z pracą oraz powoduje uraz albo śmierć. W praktyce kluczowe jest wykazanie związku zdarzenia z wykonywaniem obowiązków lub pozostawaniem w dyspozycji pracodawcy. Spełnienie definicji ma znaczenie, bo otwiera drogę do świadczeń z ZUS oraz (niezależnie) do roszczeń cywilnych wobec pracodawcy.
- Jakie świadczenia mogę uzyskać z ZUS po wypadku przy pracy?
W ramach funduszu wypadkowego ZUS mogą przysługiwać m.in.: zasiłek chorobowy od pierwszego dnia niezdolności do pracy (co do zasady w wysokości 100% podstawy), świadczenie rehabilitacyjne po wyczerpaniu okresu zasiłkowego, jednorazowe odszkodowanie (po zakończeniu leczenia i rehabilitacji – według procentu uszczerbku i stawki za 1%) oraz renta z tytułu niezdolności do pracy. To są świadczenia „ubezpieczeniowe” – mają zapewnić podstawowe bezpieczeństwo finansowe po zdarzeniu.
- Czy mogę żądać pieniędzy także od pracodawcy, oprócz świadczeń z ZUS?
Tak – roszczenia wobec pracodawcy (droga cywilna) są niezależne od ZUS i mogą przysługiwać wtedy, gdy świadczenia z ZUS nie kompensują w pełni szkody. Podstawą może być odpowiedzialność na zasadzie winy (np. naruszenia BHP, brak szkolenia, wadliwy sprzęt) albo – w określonych przypadkach – odpowiedzialność na zasadzie ryzyka. W praktyce najczęściej dochodzi się: zadośćuczynienia (krzywda), odszkodowania (koszty leczenia, rehabilitacji, opieki, dojazdów, utracone dochody) oraz renty wyrównawczej.
- Co powinienem zrobić po wypadku przy pracy, żeby nie utrudnić dochodzenia roszczeń?
W pierwszej kolejności należy zadbać o bezpieczeństwo: udzielenie pierwszej pomocy, zabezpieczenie miejsca zdarzenia i niezwłoczne zgłoszenie wypadku przełożonemu. Następnie pracodawca (w typowej procedurze) organizuje postępowanie powypadkowe i sporządza dokumentację – w tym protokół powypadkowy. Równolegle warto od początku gromadzić dowody medyczne i finansowe, bo będą one potrzebne zarówno w ZUS, jak i przy ewentualnych roszczeniach cywilnych.
- Jakie dokumenty są najważniejsze do ZUS i do sprawy przeciwko pracodawcy?
Z perspektywy skutecznego dochodzenia świadczeń i odszkodowania kluczowe są: protokół powypadkowy (z możliwością zgłoszenia zastrzeżeń; sporządzany co do zasady w określonym terminie), pełna dokumentacja medyczna, rachunki i faktury potwierdzające koszty, dane świadków oraz inne dowody (np. zdjęcia miejsca zdarzenia), a także dokumenty płacowe potrzebne do wyliczeń utraconych dochodów i renty. Im lepiej udokumentowane są uraz, leczenie i poniesione wydatki, tym łatwiej wykazać rozmiar szkody.
Obserwuj nas i bądź na bieżąco!
Zapraszamy do śledzenia naszych profili społecznościowych:
Podobne artykuły










